JavaScript is required for our tabnav to work properly.
Skip to main navigation Skip to main content Skip to page footer

Masz smartfona - nie daj się oszukać


Autor: Piotr Burda Bezpieczny senior

Najczęstsze oszustwa dokonywane przez smartfony / obraz generowany SI
Najczęstsze oszustwa dokonywane przez smartfony / obraz generowany SI

Najczęstsze oszustwa wobec seniorów popełniane za pomocą smartfonów to: na wnuczka/policjanta, podszywanie się pod bank/ZUS z prośbą o „bezpieczny przelew”, phishing w SMS/e‑mailu, fałszywe sklepy i inwestycje, „pomoc techniczna”, wyłudzenia na komunikatorach oraz romanse internetowe i nadużycia z użyciem deepfake głosu/wideo bliskich osób.

Pojawiły się tajemnicze słowa, phishing, deepfake, już je tłumaczę.

Phishing to oszustwo, w którym przestępca podszywa się pod zaufaną instytucję lub osobę, aby wyłudzić dane (np. loginy, hasła, kody) lub skłonić do niekorzystnego działania (np. kliknięcia w fałszywy link czy wykonania przelewu) (źródło: wikipedia).

Spoofing to podszywanie się pod zaufane źródło (osobę, numer telefonu, adres e‑mail, stronę, adres IP) w celu wyłudzenia danych lub skłonienia do niekorzystnego działania; ofiara widzi fałszywe „nadawca/połączenie”, które wygląda na prawdziwe.

Deepfake to sztucznie wygenerowany lub zmodyfikowany przez AI obraz, dźwięk albo wideo, który wygląda i brzmi jak prawdziwy, przez co może wprowadzać w błąd co do tego, kto coś powiedział lub zrobił. Technologia poszła już tak daleko, że może nam się wydawać, że rozmawiamy z kimś znajomym, a w rzeczywistości po drugie stronie będzie komputer udający wnuczka, brata, córkę czy syna.

Poznajmy najczęstsze oszustwa dokonywane za pomocą telefonów.

Klasyczne „na relację”

  • Na wnuczka, policjanta, pracownika banku/ZUS: nagła prośba o pieniądze lub „zabezpieczenie środków na bezpiecznym koncie”, często z presją czasu i kurierem po gotówkę.

Phishing i spoofing

  • SMS/e‑mail z linkiem do „dopłaty do paczki, mandatu, podatku” lub „weryfikacji konta”, prowadzący do fałszywych stron banków i wyłudzenia loginów, haseł, kodów.

Fałszywe sklepy i oferty

  • Sklepy internetowe z nierealnie niskimi cenami, brak regulaminu i danych firmy; po płatności towar nie dociera.

Fałszywa pomoc techniczna

  • Telefon/okienko „z Microsoftu/Operatora”: rzekomy wirus, prośba o instalację programu do zdalnego pulpitu i podanie danych karty.

Inwestycje i „pewne zyski”

  • Propozycje szybkich zysków, rzekomi doradcy, kryptowaluty, „panele inwestycyjne” – po wpłatach żądanie kolejnych „opłat” i zniknięcie środków.

Oszustwa na komunikatorach

  • Wiadomość „Mamo/Tato, to mój nowy numer – podeślij kod/przelew”; prośby o BLIK lub kody z SMS.

Romance scams

  • Budowanie relacji na portalach, stopniowe prośby o „pilną pomoc” finansową, często z historią o chorobie lub blokadzie konta.

Deepfake bliskich

  • Podrobiony głos/wideo krewnego z prośbą o pieniądze lub kody – szczególnie niebezpieczne przy presji czasu.

Jak się chronić – prosto i skutecznie

  • Zawsze przerwij presję: rozłącz się i oddzwoń na znany numer instytucji lub krewnego.

  • Nie klikaj linków z SMS/e‑maili; wpisuj adres banku ręcznie.

  • Nigdy nie podawaj kodów, haseł, danych karty przez telefon/komunikator.

  • Nie instaluj „zdalnej pomocy” na prośbę dzwoniącego.

  • Płacąc w e‑sklepie, sprawdź NIP, regulamin, opinie i realność cen.

  • Ustal w rodzinie „hasło bezpieczeństwa” i kanał potwierdzenia w nagłych prośbach.

  • W bankowości włącz powiadomienia i limity, aktualizuj telefon/komputer, używaj menedżera haseł i uwierzytelniania dwuskładnikowego.