Masz smartfona - nie daj się oszukać
Najczęstsze oszustwa wobec seniorów popełniane za pomocą smartfonów to: na wnuczka/policjanta, podszywanie się pod bank/ZUS z prośbą o „bezpieczny przelew”, phishing w SMS/e‑mailu, fałszywe sklepy i inwestycje, „pomoc techniczna”, wyłudzenia na komunikatorach oraz romanse internetowe i nadużycia z użyciem deepfake głosu/wideo bliskich osób.
Pojawiły się tajemnicze słowa, phishing, deepfake, już je tłumaczę.
Phishing to oszustwo, w którym przestępca podszywa się pod zaufaną instytucję lub osobę, aby wyłudzić dane (np. loginy, hasła, kody) lub skłonić do niekorzystnego działania (np. kliknięcia w fałszywy link czy wykonania przelewu) (źródło: wikipedia).
Spoofing to podszywanie się pod zaufane źródło (osobę, numer telefonu, adres e‑mail, stronę, adres IP) w celu wyłudzenia danych lub skłonienia do niekorzystnego działania; ofiara widzi fałszywe „nadawca/połączenie”, które wygląda na prawdziwe.
Deepfake to sztucznie wygenerowany lub zmodyfikowany przez AI obraz, dźwięk albo wideo, który wygląda i brzmi jak prawdziwy, przez co może wprowadzać w błąd co do tego, kto coś powiedział lub zrobił. Technologia poszła już tak daleko, że może nam się wydawać, że rozmawiamy z kimś znajomym, a w rzeczywistości po drugie stronie będzie komputer udający wnuczka, brata, córkę czy syna.
Poznajmy najczęstsze oszustwa dokonywane za pomocą telefonów.
Klasyczne „na relację”
Na wnuczka, policjanta, pracownika banku/ZUS: nagła prośba o pieniądze lub „zabezpieczenie środków na bezpiecznym koncie”, często z presją czasu i kurierem po gotówkę.
Phishing i spoofing
SMS/e‑mail z linkiem do „dopłaty do paczki, mandatu, podatku” lub „weryfikacji konta”, prowadzący do fałszywych stron banków i wyłudzenia loginów, haseł, kodów.
Fałszywe sklepy i oferty
Sklepy internetowe z nierealnie niskimi cenami, brak regulaminu i danych firmy; po płatności towar nie dociera.
Fałszywa pomoc techniczna
Telefon/okienko „z Microsoftu/Operatora”: rzekomy wirus, prośba o instalację programu do zdalnego pulpitu i podanie danych karty.
Inwestycje i „pewne zyski”
Propozycje szybkich zysków, rzekomi doradcy, kryptowaluty, „panele inwestycyjne” – po wpłatach żądanie kolejnych „opłat” i zniknięcie środków.
Oszustwa na komunikatorach
Wiadomość „Mamo/Tato, to mój nowy numer – podeślij kod/przelew”; prośby o BLIK lub kody z SMS.
Romance scams
Budowanie relacji na portalach, stopniowe prośby o „pilną pomoc” finansową, często z historią o chorobie lub blokadzie konta.
Deepfake bliskich
Podrobiony głos/wideo krewnego z prośbą o pieniądze lub kody – szczególnie niebezpieczne przy presji czasu.
Jak się chronić – prosto i skutecznie
Zawsze przerwij presję: rozłącz się i oddzwoń na znany numer instytucji lub krewnego.
Nie klikaj linków z SMS/e‑maili; wpisuj adres banku ręcznie.
Nigdy nie podawaj kodów, haseł, danych karty przez telefon/komunikator.
Nie instaluj „zdalnej pomocy” na prośbę dzwoniącego.
Płacąc w e‑sklepie, sprawdź NIP, regulamin, opinie i realność cen.
Ustal w rodzinie „hasło bezpieczeństwa” i kanał potwierdzenia w nagłych prośbach.
W bankowości włącz powiadomienia i limity, aktualizuj telefon/komputer, używaj menedżera haseł i uwierzytelniania dwuskładnikowego.